OSMANLI'DAN CUMHURİYET'E GEÇİŞ SÜRECİNDE BİR MODERNLEŞME AKTÖRÜ: SAFİYE HÜSEYİN ELBİ'NİN SİYASİ KARİYERİ VE KADIN HAKLARI MÜCADELESİNE KATKILARI (1930-1946)

Abstract

Bu çalışma, Türk kadın hakları hareketinin öncü isimlerinden biri olan Safiye Hüseyin Elbi'nin siyasi kariyerini ve toplumsal mücadelesini derinlemesine incelemektedir. Araştırmanın temel amacı, hem bir savaş kahramanı hem de modern Türk hemşirelik mesleğinin temel taşlarından biri olan Elbi'nin siyasi faaliyetlerini, kadın-erkek eşitliği mücadelesindeki öncü rolünü ve toplumsal dönüşüme katkılarını, dönemin karmaşık sosyal, siyasi ve kültürel dinamikleri çerçevesinde detaylı bir şekilde analiz etmektir. Çalışmanın kapsamı, 1930 yılında kadınlara belediye meclislerine seçilme hakkının tanınmasının ardından Elbi'nin Kadıköy'den İstanbul Belediye Meclisi üyeliğine seçilmesiyle başlayan siyasi kariyerini, çeşitli sivil toplum kuruluşlarındaki özverili faaliyetlerini ve 1935-1946 yılları arasındaki önemli milletvekilliği adaylık süreçlerini detaylı bir şekilde ele almaktadır. Araştırmanın metodolojik çerçevesi, dönemin resmi arşiv belgelerinin titiz bir incelemesini, günlük basın kayıtlarının sistematik analizini ve Elbi ailesinin yaşayan üyelerinin değerli tanıklıklarını kapsamlı bir şekilde bir araya getirmektedir. Makalede hem kronolojik hem de tematik bir yaklaşım benimsenerek, konunun çok boyutlu analizi hedeflenmektedir. Giriş bölümünde Safiye Hüseyin Hanım'ın köklü ve saygın ailesi, zengin sosyal hayatı ve özellikle Balkan Savaşları sırasında, Çanakkale cephesinde gösterdiği olağanüstü fedakarlık ve kritik rolü ele alınmaktadır. Ardından, Elbi'nin ilk kadın belediye meclis üyelerinden biri olarak gerçekleştirdiği faaliyetleri, Türk Kadınlar Birliği'ndeki çalışmaları ve milletvekilliği adaylık süreçlerindeki deneyimleri derinlemesine incelenmektedir. Çalışmanın kapsamlı sonuç bölümü, Elbi'nin siyasi mirasının günümüz kadın-erkek eşitliği tartışmalarına olan derin ve kalıcı katkısını çok yönlü bir perspektiften değerlendirmektedir. Bu detaylı araştırma, Elbi'nin deneyimlerinden erken Cumhuriyet döneminde kadın siyasetçilerin karşılaştığı kurumsal ve toplumsal zorlukları, fırsatları ve kayda değer başarıları çarpıcı bir şekilde yansıttığını ortaya koymaktadır. Aynı zamanda, dönemin dinamik kadın hakları hareketinin Kemalist modernleşme projesiyle olan çok katmanlı ve karmaşık ilişkisini tüm boyutlarıyla gözler önüne sermektedir.