YENİ NESİL ZANAAT: IKEA-HACK VE SINIFLANDIRILMASI

Abstract

Bu araştırma kapsamında, yeni nesil zanaat olarak düşünülen IKEA-hack pratiği birçok yönüyle kapsamlı olarak ele alınmakta ve bu pratik kapsamında yer alan çalışmalar sınıflandırılmaktadır. Bu bağlamda IKEA-hack’in oluşumunu anlamamızı sağlaması açısından konunun Kendin-Yap ile ilişkisi, IKEA-Hack ve IKEA-hacker’lar, IKEA’nın neden hack’lendiğini açıklayan IKEA etkisi konularına da yer verilmiştir. Çalışma bölümünde ikeahackers.net web sitesinde yer alan IKEA-hack çalışmaları incelenmekte, bu çalışmalar özelliklerine göre sınıflandırılmaktadır. Hack kategorileri öncelikle görsel ve fonksiyonel değişimler olmak üzere ikiye ayrılmıştır. İlk temel kategoride sadece görsel değişimler yer almaktadır: Yalnızca renk değişimi olanlar (A) , malzeme değişimi olanlar (B), renk ve malzeme değişimi olanlar (C). İkinci temel kategorinin altında da fonksiyonel değişim içeren örnekler yer almaktadır: Ürün üzerinde herhangi bir değişim yapılmadan doğrudan IKEA firmasının sunduğu kullanım senaryosu dışında kullanılanlar (D), işlevi arttırılan çalışmalar (E), farklı işlev eklenilenler (F), üzerinde bir takım değişiklikler yapılarak firmanın tanımladığı kullanımı biçimini değiştirenler (G) ve birbirinden bağımsız parçalar bir araya getirilerek yeni ürün oluşturanlar (H). Ikeahackers.net adlı sitede 2006-2018 yılları arasında toplam 6313 çalışma yayınlanmıştır. Toplam küme içerisinden örnekleme 378 çalışma dahil edilmiştir. Örneklemdeki hack pratikleri incelenmiştir ve ortaya çıkan sonuçlar kapsamlı olarak değerlendirilmiştir. Öncelikle toplam uygulamaların %21’inin görsel değişim amacıyla gerçekleştiği, %79’unda ise fonksiyonel değişim yapıldığı görülmüştür. Görsel değişimlerde en çok renk ve malzeme değişiminin birlikte yapıldığı C kategorisinde uygulama yapıldığı belirlenmiştir. Fonksiyonel değişimlerde ise en çok G kategorisinde çalışma yapılırmış, ürünler firmanın tanımladığı kullanım bağlamından çıkarılmıştır.