DISCERN, GQS, JAMA ve VIQI Araçları ile YouTube Videolarının Değerlendirilmesi: Bebeklerde Geleneksel Tamamlayıcı Beslenme (TB) ile Bebek Liderliğinde Beslenme (BLW)

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, YouTube sosyal medya platformunda geleneksel tamamlayıcı beslenme veya tamamlayıcı beslenme (TB) ile bebek liderliğinde sütten kesme (BLW) hakkındaki videoların içeriğini incelemektir. Yöntem: Araştırmacı diyetisyen tarafından YouTube platformunda arama sekmesine İngilizce ve Türkçe olarak “Bebeklerde tamamlayıcı beslenme” ve “Bebeklerde BLW ile beslenme” yazılarak elde edilen, 2015-2024 yılları arasında izlenme sayısı 10.000 ve üzeri olan 250 video bir çalışma katılımcısı tarafından izlenmiştir. İzlenen videolar DISCERN (Quality Criteria For Consumer Health Information), GQS (Global Quality Score), JAMA (The Journal of the American Medical Association) ve VIQI (Video Information and Quality Index) kullanılarak değerlendirildi. Elde edilen veriler SPSS 21.0 paket programı kullanılarak istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Videoların %40,8'i DISCERN sınıflandırmasına göre orta düzeyde, %46,8'i ise GQS sınıflandırmasına göre yüksek düzeyde bulunmuştur. BLW ve tamamlayıcı beslenme videoları arasında video süresi, izlenme sayısı ve VIQI2 skoru açısından fark vardı (p&lt,0.05). DISCERN kategorisine göre Türkiye'de yayınlanan videoların %54,5'i zayıf bulunurken, diğer ülkelerde yayınlanan videoların %34,9'u zayıf bulunmuştur (p=0,001). Videodaki kişinin diyetisyen olduğu videoların %22,6'sı DISCERN kategorisine göre zayıf bulunurken, videodaki kişinin influencer olduğu videoların %83,8'i zayıf bulunmuştur (p=0,001). Sonuç: En popüler videoların influencerların yer aldığı videolar olduğu görülmüştür. Diyetisyenlerin yer aldığı videoların kalitesi, influencerların yer aldığı videoların kalitesinden daha yüksektir. Diyetisyenlerin ve doktorların videoları daha akıcıdır ve daha fazla bilgi aktarmaktadır.